Bir dağıtım trafosu yıllarca hiçbir şey söylemez. Kilitli bir köşkün içinde uğuldar, ısınır, soğur. Sonra bir sabah konuşur — ve o sabah öğrenilen şey çoğu zaman son üç yılın yağ numunesinde zaten yazılıydı.
İkinci zorluk daha somut: bakımı yapabilmek için enerjiyi kesmek gerekir. Kesinti müşterinin vardiyasına ve üretim planına bağlıdır. Yani trafo bakımı teknik bir ziyaret değil, tarihi aylar öncesinden konuşulan bir randevudur; kaçarsa yılın geri kalanında yeri zor bulunur.
Aylık tur: yapılan iş değil, imzalanan defter
Abone tesisinde işletme sorumluluğu tek seferlik bir bakım kalemi değildir; her ay tekrarlanır ve kaçan ay yerine konmaz. Servestra'da bu iş 30 günlük bir bakım kuralıdır, iş emri 7 gün önceden düşer — böylece tur ayın son iki gününe sıkışmaz.
Aylık kontrol listesi 10 madde ve 1 ölçüm içerir: köşk görseli (kapı, kilit, uyarı levhaları), trafo sıcaklık göstergesi (°C), yağ seviyesi, silikajel rengi, anormal ses/koku/kıvılcım izi, havalandırma menfezleri, sayaç ve demand okuması, emniyet ekipmanının yerinde olması — ıstaka, eldiven, izole halı — ve işletme defteri imzası.
Bunların dördü zorunlu işaretlidir; doldurulmadan iş kapanmaz. Emniyet ekipmanı ve defter imzası bu dördün içindedir — denetimde ilk bakılan yer orasıdır.
Aylık sorumluluk ücreti sözleşmede ayrı bir kalemdir, saat işçiliğine karışmaz. Turda çıkan kapsam dışı iş — doygun silikajel, eksik uyarı levhası — kapsam tanımına bakılarak faturaya yazılır.
Metin bilgilendirme amaçlıdır; işletme sorumlusu görevlendirmesi ve kontrol kapsamı tesise göre değişir, yürürlükteki mevzuat esastır.
Kesinti isteyen bakım, önceden haber vermeyi gerektirir
Kurulumdaki yıllık kuralların hazırlık süreleri farklıdır: trafo bakımı 45 gün, OG hücre bakımı 45 gün, yağ testi 30 gün, röle testi 60 gün önceden iş emrine dönüşür. Bu süre teknisyenin değil, müşteriyle kesinti gününü konuşmanın süresidir.
Trafo yıllık bakım listesi 11 madde içerir ve emniyet başta gelir: kesinti ve topraklama — beş altın kural — zorunlu ilk maddedir. Ardından buşing temizliği ve çatlak kontrolü, AG/OG bağlantı torkları, yağ kaçağı, silikajel değişimi, Bucholz/termostat/basınç ventili testi, topraklama bağlantıları. Ölçüm tarafında izolasyon direnci (MΩ) zorunludur ve servis raporuna işlenir. Megger değeri tek başına bir sayıdır; iki yılın yan yana duran değeri bir eğilimdir.
Saha uygulaması telefonda çevrimdışı çalışır; köşk içinde çekim olmaması sıktır. Kayıt cihazda kalır, bağlantı gelince gider.
Yağ, trafonun konuştuğu tek yer
Yağlı trafoda içeride ne olduğunu dışarıdan söyleyen tek şey yağdır. Yağ numunesi listesi 7 madde ve 3 ölçüm içerir: delinme gerilimi (kV), asidite (mgKOH/g), nem (ppm). Numunenin alt vanadan, temiz kapla alınması zorunludur.
Değerlendirme alanında dört seçenek vardır: uygun, izlenecek, yağ işlemi/değişimi gerekli, lab bekleniyor. Sonuncusu pratikte en çok kullanılandır — numune alınmıştır, rapor bir hafta sonra gelecektir. Laboratuvar adı ve sonuç sonradan doldurulur, değerler o trafonun geçmişine yazılır.
Arıza kılavuzundaki Bucholz alarm/açma kaydının müdahale satırı bilerek keskindir: gaz oluşumu iç arıza belirtisidir, trafo servise sokulmaz, uzman incelemesi gerekir. Böyle bir kayıt, teknisyenin sahada tereddüt ettiği anı kısaltır.
Hücre tarafı: sessiz olmayan arızalar
Trafo sessizdir, hücre değildir. Çıtırtı ve ozon kokusu kısmi deşarjın klasik belirtisidir; nedenleri nem, kirlenme ve izolasyon yaşlanmasıdır.
OG hücre bakımı listesi 8 madde: kesinti, topraklama ve kilitleme; izolatör ve bara temizliği; kesici/ayırıcı kontakları; mekanizma yağlama ile açma-kapama testi; mekanik interlock testi; SF6 basınç göstergesi; hücre ısıtıcısı ve higrostat. Dördü zorunludur — interlock testi de aralarında.
Kesici açmıyor/kapamıyor kaydının altında bir uyarı durur: koruma devre dışı kalmış olabilir. Sahada değişen açtırma bobini, kurma motoru ya da hücre ısıtıcısı işaretlendiği anda araç stoğundan düşer.
Koruma rölesi, test edilmedikçe bir varsayımdır
Röle panoda durur, ledi yanar, kimse dokunmaz; çalışıp çalışmadığı yalnız test edildiğinde bilinir. Kurulumda koruma röleleri için 730 günlük bir test kuralı gelir.
Test listesi 7 madde ve 2 ölçüm içerir: ayar değerlerinin koordinasyon dosyasıyla doğrulanması, sekonder enjeksiyon testi, açma değeri sapması (%), açma süresi sapması (%), açtırma devresi ve bobin testinin kesiciye kadar götürülmesi. Sonuç üç seçeneklidir: uygun, ayarlandı, röle değişmeli. Sapmalar servis raporuna işlenir; iki test arasındaki fark rölenin nereye doğru kaydığını gösterir.
Kurulumda ne geliyor
- 4 ekipman tipi: dağıtım trafosu, OG hücresi/kesici, trafo köşkü/merkez (abone), koruma rölesi/sekonder sistem
- 5 bakım kuralı: 30 günlük aylık sorumluluk turu, 365 günlük trafo bakımı, 365 günlük yağ testi, 365 günlük OG hücre bakımı, 730 günlük röle testi
- 5 saha kontrol listesi ve 24 maddelik denetim formu şablonu (geçme notu 80 gelir, kendi prosedürünüze göre ayarlanır)
- 9 arıza kılavuzu kaydı
- 12 malzeme kalemi: trafo malzemesi, hücre/kesici, emniyet ekipmanı, sarf
Dayanak: Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği kapsamında OG tesislerinde işletme sorumlusu (SMM/EMO) zorunluluğu ve periyodik kontroller; trafo bakım pratiğinde yağ delinme ve asidite testi, silikajel, sıcaklık ve yağ seviyesi takibi, kesicilerde açma-kapama testleri. Metin bilgilendirme amaçlıdır; yürürlükteki mevzuat esastır.
Sık sorulanlar
İşletme sorumlusu mühendisimiz birkaç abonede görevli; turların hepsini takip edebiliyor muyuz?
Edebiliyorsunuz. Aylık tur abone tesisine bağlı bir kuraldır; her tesis için ayrı iş emri oluşur ve hangisinin yapıldığı, hangisinin açık kaldığı listede görünür.
Yağ analizi raporu laboratuvardan bir hafta sonra geliyor, o kaydı ne yapacağız?
Değerlendirme alanında "lab bekleniyor" seçeneği vardır. Numune alma sahada kaydedilir; delinme gerilimi, asidite ve nem değerleri rapor gelince aynı kayda işlenir.
Topraklama ölçümünü başka bir firma yapıyor, tarihini burada tutabilir miyiz?
Tutabilirsiniz. Trafo köşkü kartında son topraklama ölçümü tarihi ayrı bir alandır; ölçümü siz yapmasanız da tesisin kaydında durur.
Kompanzasyon ve reaktif ceza takibi bu pakette var mı?
Arıza kılavuzunda reaktif ceza / sayaç uyarısı bir kayıt olarak vardır ve kompanzasyon servisine yönlendirme notu taşır. Kompanzasyon ekipmanının bakım takibi ayrı bir pakettir.