Bir binada havalandırmanın iki ayrı hayatı vardır. Bir tarafı her gün döner — egzoz fanı, mutfak aspiratörü, hava perdesi — ve arızası şikayetle gelir: koku, gürültü, çekmeyen davlumbaz. Diğer tarafı hiç kımıldamaz: jet fan, duman tahliye damperi, merdiven basınçlandırma. Bu grubun tek bir çalışma günü vardır; o gün gelmeden çalışıp çalışmadığı bilinmez.
Bakım da bu yüzden iki ayrı iştir: dönen tarafta aşınmayı ölçmek, dönmeyen tarafta hareket ettiğini kanıtlamak.
Fan tarafı: gürültü şikayeti geldiğinde iş çoktan başlamıştır
Çatı tipi bir egzoz fanı aylarca artan bir titreşimle döner; kimse duymaz, çünkü çatıdadır. Duyulduğunda yatak gitmiştir. Arıza kılavuzunda aşırı titreşim kaydının nedenleri sırayla yazılı: çark kirden balanssız, yatak ya da takozlar bitmiş.
Fan bakımı listesi 8 madde ve 1 ölçüm içerir. Faz başına motor akımı ile titreşim/ses değerlendirmesi zorunludur; kayış, yatak gresi, çark temizliği, takozlar ve debi gözlemi listenin geri kalanı. Akım servis raporuna işlenir; altı ay sonra aynı fana gidildiğinde önceki değer karşınızdadır.
Fan kuralı hem güne hem sayaca yazılıdır: 2.000 çalışma saati ya da 183 gün, hangisi önce dolarsa iş emri oluşur, 21 gün önceden plana düşer. Sürekli çalışan bir otopark egzozu ile bir depo fanı böylece aynı ayda bakıma girmez.
Senaryo testi: kaç fan devreye girdi, kaç damper hareket etti
Jet fan ve damper tarafında bakım "temizledim, yağladım" değildir. Test edilen senaryodur: panel komut verdiğinde kaç fan çalıştı, kaç damper hareket etti, merdiven basınçlandırma kaç Pa üretti.
Senaryo testi listesi 8 madde ve 1 ölçüm içerir. Tetikleme yöntemi — yangın paneli, CO sensörü simülasyonu ya da el ile — ve devreye giren fan sayısı zorunlu; çalışmayanlar ayrı liste olarak yazılır. Sonda bir zorunlu madde daha var: sistem normale alındı. Bu işaretlenmeden iş emri kapanmaz; buradaki en pahalı hata testi yapmamak değil, sistemi test konumunda bırakmaktır.
CO sensör kalibrasyon/span kontrolü de aynı listededir. Arıza kılavuzu iki belirtiyi tek kayıtta tutar: sürekli alarm veriyor ya da hiç alarm vermiyor — nedeni ortaktır, elektrokimyasal sensör ömrü (pratikte 5 yıl) ve kalibrasyon. Sürekli alarm veren fark edilir, susan fark edilmez.
Jet fan/CO ve duman damperi için birer yıllık kural gelir, ikisi de 30 gün önceden planlanır; varsayılan süre 3 saat. Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, yürürlükteki mevzuat esastır.
Mutfak egzoz kanalı: temizlik işi değil, yangın işi
Kanal hattı ayrı bir sistem tipidir; hat uzunluğu, tipi (besleme, egzoz, mutfak egzozu, klima kanalı) ve son temizlik tarihi kartında durur, mutfak egzozuna yıllık yağ temizliği kuralı gelir.
Kanal temizliği listesi 7 maddedir, ikisi zorunlu fotoğraf: öncesi görüntü (robot/kamera) ve sonrası görüntü. Arada yöntem seçilir — fırçalı robot, basınçlı hava, el ile menfez ya da yağ sökücü kimyasal —, açılan temizlik kapağı ve yağ birikimi kalınlığı yazılır. Varsayılan süre 6 saat.
Bu kayıt yangın sigortası denetimlerinde istenir; tarih ve fotoğraf duruyorsa belge sizde hazırdır.
İç hava kalitesi: şikayeti sayıya çeviren ölçüm
"Ofis havasız" bir şikayettir, ölçüm değil. İç hava kalitesi listesi 7 madde ve 5 ölçüm içerir: CO2 (en kötü nokta, zorunlu), CO, PM2.5, bağıl nem, sıcaklık. Ölçüm noktası sayısı da zorunlu; üç noktalı ölçümle on iki noktalı ölçüm aynı şey değildir.
Beş ölçüm de servis raporuna işlenir; fan akımı, fark basıncı ve senaryodaki fan/damper sayıları da aynı rapora girer, rapor müşteriye PDF olarak çıkar.
Kapsam, parça ve saha
Sözleşme kapsamı kalem kalem tanımlanır. Yıllık senaryo testi çoğu sözleşmede kapsam içidir, ama testte çıkan arızalı aktüatörün değişimi değildir. Değişen kayış ya da filtre araçtaki stoktan düşer; sözleşme kapsamına girmiyorsa fatura satırına çıkar.
12 kalemlik katalog beş kategoriye ayrılır; CO sensörü, fark basınç anahtarı, yaylı aktüatör ve 72°C eriyebilir bağlantı hazır kalemlerdir. Saha uygulaması telefonda çevrimdışı çalışır; otopark katında çekim olmasa da liste doldurulur.
Kurulumda ne geliyor
- 5 sistem tipi: egzoz/aspiratör fanı, otopark jet fan / CO sistemi, duman damperi / basınçlandırma, hava perdesi, kanal hattı
- 6 bakım kuralı: fan ve hava perdesi 6 aylık (fanda 2.000 saat ya da 183 gün), jet fan/CO ve duman damperi yıllık test, mutfak kanalı yıllık yağ temizliği, iç hava kalitesi yıllık ölçüm
- 4 saha kontrol listesi ve 16 maddelik bir denetim formu taban şablonu (geçme notu 80)
- 10 arıza kılavuzu kaydı
- 12 parça kalemi, 5 kategori
Dayanak: BYKHY kapsamındaki duman kontrol ve basınçlandırma sistemlerinin periyodik testleri, otoparklarda CO sensörlü jet fan senaryoları; kanal hijyeni pratiği (görüntüleme ve mekanik temizlik) ve iç hava kalitesinde CO2 takibi. Metin bilgilendirme amaçlıdır; yürürlükteki mevzuat esastır.
Sık sorulanlar
Otoparkta 24 jet fan var, hepsini tek tek mi kaydediyoruz?
Hayır. Otopark jet fan / CO sistemi tek bir kayıttır; jet fan, CO sensörü ve ana egzoz fanı sayıları ile senaryo entegrasyonu o kartın alanları. Yıllık test tek iş emri açar.
Senaryo testinde iki damper hareket etmedi, işi nasıl kapatıyoruz?
Hareket eden damper sayısını ve çalışmayanları listeye yazarsınız; "sistem normale alındı" işaretlenmeden iş kapanmaz. Aktüatör değişimi ayrı iş olarak açılır.
Fan bakımını çalışma saatine göre mi, takvime göre mi planlıyor?
İkisine birden. Kural 2.000 saat ve 183 gün olarak gelir; hangisi önce dolarsa iş emri o zaman oluşur. Çalışma saati girmediğiniz sistemlerde yalnız gün ölçütü işler.
Mutfak kanal temizliğinin öncesi/sonrası görüntüleri raporda kalıyor mu?
Kalıyor. İki fotoğraf da zorunludur, eklenmeden iş kapanmaz ve rapora işlenir. Son temizlik tarihi kanal hattı kaydında durur, sonraki temizlik o tarihten sayılır.